فعالیت های سازمان کشورهای ترک اشکال بسیار گوناگونی را پیدا می کنند. نشست روسای بخش سیاست خارجی و بازرگانی ترکیه، آذربایجان و ازبکستان در 29 ژانویه در آنکارا برگزار شد. مشخص است که طرفین به تفصیل در مورد مسائل همکاری سه جانبه در لجستیک منطقه ای، تجارت و سرمایه گذاری بحث و گفتگو کردند. گذشته از این، بر اساس نتایج مذاکرات، شرکت کنندگان آنها اعلامیه مشترکی را امضا و نقشه راه را برای گام های بعدی تدوین کردند. بر اساس گزارش خبرگزاری ملی ازبکستان، طرفین پیش از هر چیز بر ارائه عملکرد های گمرکی در انطباق با قوانین، گسترش بیشتر بکارگیری خدمات الکترونیکی و برطرف کردن گام به گام موانع در تجارت بر اساس اصل کارآیی و سود متقابل تمرکز کردند. به یاد بیاوریم که نخستین جلسه از این دست در 2 اوت 2022 در تاشکند برگزار شد. بویژه در آن زمان «سه کشور برادر» (فرمولبندی رسانه‌های ازبکستان) پلتفرم مشترکی را برای بحث درباره پروژه‌های مشترک ایجاد کردند. در آذربایجان تصریح کردند که "بازیابی تمامیت ارضی و حاکمیت" باکو و "آزاد سازی  سرزمین های اشغالی" زمینه همکاری اقتصادی در یک جغرافیای وسیع تر را تشکیل می دهد. بیانیه مورد نظر زمینه ای برای این فرض فراهم می کند که سخن در مورد شرکت دادن اعضای سازمان کشورهای ترک در پروژه های مرتبط با قره باغ است که در نهایت در سپتامبر 2023 تحت کنترل کامل اداری باکو قرار گرفت. و هر چند همکاری تنگاتنگ آذربایجان و ترکیه برای مدت طولانی، مانند موجودیت سازمان کشورهای ترک تازگی ندارد، شاید برای نخستین بار است که سخن در مورد دخالت سایر کشورهای ترک در فرآیندهای پیچیده و نه همیشه مساعد برای روسیه در ماوراء قفقاز می رود. نمی‌توان از نظر دور داشت که حداقل، شرکت ترکیه و آذربایجان با هدف هم سطح و همترازکردن بیشتر«عامل ارمنی» اغلب با عامل ضد روسیه در هم تنیده است. گویا است که جیحون بایراموف وزیر امور خارجه آذربایجان ضمن اشاره به اوضاع سوریه در جریان رویداد فوق از«روندهای مثبت در این کشور» خبر داده است.

طبق سخنان وی، وضعیت مساعد در یک کشور عربی می تواند به یکی از برنامه های جدید برای همکاری آذربایجان، ترکیه و ازبکستان تبدیل شود. در چنین  شرایطی تنها چیزی که باقی می‌ماند «تبریک گفتن» به آنکارا، باکو و تاشکند است، به این که همکاری آنها آغاز بازی با مفاهیم جدید است، نه کاملاً، بگوییم، روابط دوستانه با روسیه. رویدادهای کنونی اجازه فراموش کردن این موضوع را نمی دهند. تصادفی یا نه، اما خطوط هوایی ازبکستان اخیر، با افتخار اذعان داشت که ممکن است از 20 ژانویه هواپیماهای این شرکت به اروپا پرواز کنند و روسیه و بلاروس را دور بزنند، به ویژه اشاره شد که اکنون هواپیماهای این شرکت ملی بر فراز آذربایجان و ترکیه پرواز می کنند. در این میان، آشکار است که "آک سارای" «دنیای ترک» را یکی از عناصر منطقه‌ای موزاییک جهانی جامعه جهانی می‌داند. در این زمینه، سازمان کشورهای ترک بیشتر خود را نه به عنوان یک نهاد بین المللی جدید که نظم جهانی تحت کنترل غرب را به چالش می کشد، موضع گیری می کند، بلکه به عنوان یکی از تکیه گاه های عادی نظم جهانی موجود قرار می گیرد. به عبارت دیگر، اساس آن نه انقلابی، بلکه بیشتر رویکردی جهشی بر پایه  تقویت همکاری های اقتصادی و سیاسی با کشورهای منطقه است. با توجه به روابط ویژه ترکیه نه تنها با ایالات متحده آمریکا، بلکه با بریتانیای کبیر، طرح اشاره شده کاملا ممکن است بازتابی از سیاست لندن و دیدگاه های آن در مورد "آینده بسیار خوب" اوراسیای بزرگ باشد. بر کسی پوشیده نیست که روابط تنگا تنگ آنکارا با شرکت های نظامی بریتانیا دارد که ممکن است عاملی برای استفاده از سازمان کشورهای ترک به عنوان بستری برای ورود به بازار نظامی- صنعتی منطقه آسیای مرکزی شود. و هر چند همکاری آنکارا با شرکای سازمان کشورهای ترک در مسیر همکاری های فنی-نظامی زیاد نیست و چندان قابل توجه هم نیست، با این حال در حال توسعه است و شانس زیادی را برای آهنگ بالای رشد دارد. در 27 ژانویه، قزاقستان و ترکیه طرح همکاری نظامی برای سال 2025 را در آنکارا امضا کردند که در آن "همکاری در زمینه آموزش و علوم نظامی، فعالیتهای حفظ صلح، تربیت و آماده سازی رزمی و پزشکی" بحث و گفتگو شد. مهمانانی از آستانه از شرکت صنایع هوافضای ترکیه برای تولید تجهیزات هوانوردی و دستگاه های پهپاد ها بازدید کردند. ارتش قزاقستان در رزمایش زمستانی 2025 ناتو که از 20 ژانویه تا 7 فوریه در ترکیه برگزار می شود، شرکت می کند. تاشکند نیز به نوبه خود قراردادی با شرکت هوافضای ترکیه برای تحویل پهپادهای تهاجمی "آنکا" امضا کرد. و هر چند گویی گفتگوها در مورد "ارتش توران" آرام شده است، بعید است که برنامه هایی در زمینه ایجاد تشکیلات مسلح تمام ترکی در نهایت بایگانی شده باشد. پس از رویداد ژانویه در قزاقستان در سال 2022، برخی از کارشناسان معتبر نظامی ترکیه تأکید کردند که "توازن قدرت جهانی مستلزم ایجاد نیروهای مسلح مشترک است برای اینکه  سازمان کشورهای ترک یک نیروی مسلح مشترک ایجاد کند و می تواند به عنوان همسانی با سازمان پیمان امنیت جمعی بررسی شود." به نوبه خود، بازیگران فرامنطقه ای کاملاً توان استفاده از پلاتفرم سازمان کشورهای ترک به عنوان ابزاری برای فعال سازی مسائل حساس قومی - سیاسی را دارند. تصادفی نیست که تحلیلگران غربی (احتمالا کمی شتاب زده عمل می کنند) خاطرنشان می کنند که سازمان کشورهای ترک به یک بازیگر ژئوپلیتیک جدیدی تبدیل شده است که با کمک آن ترکیه که دارای تسلیحات ناتو و بازار دفاع داخلی چشمگیر است توجه کشورهای منطقه را در زمینه همکاری های نظامی- فنی در مقابل روسیه به خود جلب می کند. بدین ترتیب، تلاش می شود توسعه سازمان کشورهای ترک را با منافع روسیه در منطقه رودررو قرار دهد. نباید فراموش کنیم که امروزه پروژه های بشردوستانه زیادی در کشورهای قفقاز جنوبی و آسیای مرکزی اجرا می شوند که برخی از آنها در مقیاس بزرگ هستند. برای نمونه، در تاشکند، بر اساس تصویب نامه رئیس جمهور ش.میرضیایف، دانشگاه بین المللی کشورهای ترک افتتاح می شود که در آن فرآیند آموزشی بر اساس برنامه های مربوطه سازمان های آموزش عالی در ترکیه سازماندهی می شوند.

در این بین، اصطلاحات و مفاهیم نقش مهمی در لابی گری تفسیر خود از فرآیندها و رویدادهای تاریخی ایفا می کنند. بنحویکه، آنکارا هم برای جایگزینی برخی مفاهیم، "به روز رسانی" خاص آنها و هم برای تغییر تعاریف تعدادی از اصطلاحات کار زیادی انجام می دهد. برای نمونه، در اکتبر 2024، ترکیه پیشنهاد استفاده از اصطلاح "ترکستان" را به جای آسیای مرکزی داد. گذشته از این، اصطلاح جدید بخشی از برنامه درسی مدارس ترکیه بود. تعریف "ترکستان" در وب سایت کانال دولتی ترکیه "ت.ر.ت." ارائه شده است. در آنجا به ویژه اشاره شده است که «ترکستان از ناحیه خراسان ایران شروع می شود، از دامنه شمالی پامیر و کوه های هندوکش- کونلون، از جمله شمال افغانستان، تا منطقه دونگ هوانگ در چین امتداد می یابد، سپس به منطقه غرب منچوری می رسد. و شامل تمام سیبری جنوبی با مغولستان و کوه‌های اورال در غرب است که منطقه وسیعی را پوشش می‌دهد تا جایی که رودخانه ولگا به دریای خزر می‌ریزد». حروف الفبا نیز مهم است. در سپتامبر 2024، در چارچوب  سازمان کشورهای ترک، به اصطلاح الفبای تک سازه برای کشورهای ترک زبان که از 34 حرف تشکیل شده است، پذیرفته شد. در مجموع ترک ها از طریق سازمان کشورهای ترک، در حال توسعه همکاری با کشورهای "جهان ترک" در 30 رشته هستند. علاوه بر این اتحادیه دانشگاه های ترک ایجاد شد و به اصطلاح "برنامه تبادل اورخون" که شامل تبادل دانشجو و معلم بین دانشگاه های کشورهای عضو سازمان کشورهای ترک است. در سال 2022، آکادمی ترک آغاز به کار کرد- نوعی مرکز هماهنگی منطقه ای برای مطالعات ترکی، که رئیس جمهور اردوغان به کار آن توجه زیادی دارد. علاوه بر این، مجامع به اصطلاح اقتصادی تورانیان به صورت مستمر و منظم برگزار می شود که معمولاً توسط شرکت های ترکیه ای علاقه مند به گسترش بازارهای خارجی حمایت می شود. برای نمونه، حامی اصلی آخرین انجمن تجارت الکترونیک و صادرات توران، که در 26 نوامبر 2024 برگزار شد، بازار "ترندی یول" با دفتر مرکزی آن در استانبول بود. همچنین مشخص شد که در آینده نزدیک کالاهایی با برند "ساخت توران" وارد بازار می شود و تجارتخانه هایی نیز با نام "ساخت توران" ظاهر می شوند. سازوکارهایی برای ادغام ترک ها ایجاد شده و در حال حاضر نیز در حال فعالیت هستند، مانند اتحادیه اتاق بازرگانی و صنایع ترک با مرکز هماهنگی در استانبول، بنیاد بین المللی فرهنگ و میراث ترک با دبیرخانه ای در باکو، صندوق سرمایه گذاری ترک و دیگران. مقیاس کاری که توسط "آک سرای" انجام شده است چشمگیر است. در اینکه کشورهای ترک به این مقیاس توجه دارند شکی نیست. وضعیت کنونی مستلزم اتخاذ فوری تدابیر سیاسی و دیگر اقدامات لازم برای واکنش است. به نظر می رسد برای موفقیت این امر، ادارات روسیه در بین خود و در تعامل با تجارت و جامعه مدنی باید بیشتر از نمایندگان ترکیه بصورت هماهنگ و همزمان فعالیت کنند. هر شرکت کننده در این فرآیند باید مرز تعیین شده برای او را به وضوح درک کند. روسیه همچنان مورد اعتماد است و سهم خود را در ملت سازی جمهوری های شوروی سابق و اکنون کشورهای آسیای مرکزی به یاد می آورد. طنز سرنوشت این است که حتی الفبای لاتین توسط دولت شوروی به "ترکستان" آورده شد، اما بهیچ وجه نه برای ترک ها  و حتی در دهه 1990، به زبان ساده، همه چیز آسان نبود. باید از جنبه های مثبت موجود به طور کامل استفاده کرد و در این صورت بلندپروازی های آنکارا در منطقه آنقدر فراگیر و توقف ناپذیر به نظر نخواهد رسید.

https://www.fondsk.ru/news/2025/01/31/turciya-azerbaydzhan-uzbekistan-turanskie-proekty-obretayut-novye-grani.html

تلگرام راه توده:

https://telegram.me/rahetudeh

        پیج فیسبوک راه توده