|
سفر پوتین به هند و چهار ضلعی استراتژیک جهان دیمیتری مینین- سایت استالیستیه ترجمه و تدوین- آذرنگ |
|
سفر پوتین به کشورهند نشاندهنده تبدیل مثلث بزرگ استراتژیک به یک چهارضلعی است: ایالات متحده - چین - روسیه - هند. در مورد روابط دوجانبه با هند، انتظار میرود گردش مالی تجاری روسیه با این جمهوری تا سال 2030 از 100 میلیارد دلار در سال فراتر رود. این اولین باری نیست که ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه، از هند بازدید میکند، سفر او به این کشور بزرگ، که از 4 دسامبر آغاز میشود، بدون شک اهمیت ویژهای دارد. این نه تنها به این دلیل است که به وضوح بیفایده بودن تلاشهای غرب برای قرار دادن مسکو در معرض محاصره و طرد جهانی را نشان میدهد. مذاکرات آتی بین رهبر روسیه و نخست وزیر هند، نارندرا مودی، از جمله موارد دیگر، به وضوح جایگاه دهلی نو را به عنوان یک قطب مستقل قدرت در چهارضلعی بزرگ قدرتمندترین کشورهای جهان، در کنار آمریکا، چین و روسیه، تثبیت میکند. کرملین مدتهاست که دریافته است هند، با توجه به ویژگیها و چشماندازهای امیدوارکنندهاش، کاملاً برای چنین نقشی مناسب است و برای ایجاد رابطهای مبتنی بر برابری و احترام با آن تلاش کرده است، و در این راستا، ویژگیهای خاص جایگاه ابرقدرتی انکارناپذیر هند و همچنین منافع خاص آن را در نظر گرفته است. به عنوان مثال، در تمام بحثهای مربوط به اصلاحات سازمان ملل، روسیه پیوسته اصرار دارد که هند کاندیدای شماره یک بلامنازع است و کاملاً مستحق کرسی دائمی در شورای امنیت آن سازمان بینالمللی است. مدتی است که با وجود مشکلات مداوم در روابط با دهلی نو، پکن نیز این موضع را اتخاذ کرده است. در عین حال، بحران در روابط ایالات متحده و هند، که برای بسیاری به طور غیرمنتظرهای پس از سالها تلاش واشنگتن برای جلب نظر رهبران هند، وعده مزایای متعدد به آنها و کشاندن آنها به اتحادهای مختلف تحت کنترل خود، عمدتاً ضد چینی، به وجود آمد، به هیچ وجه محدود به مسائل تعرفهای نیست. سیاست خارجی ایالات متحده، که هنوز آغشته به تکبر استعماری آنگلوساکسون است، به سادگی نمیتواند هند را به عنوان یک قدرت برابر بپذیرد و آن را ابزاری مهم، اما صرفاً ابزاری، در اجرای سیاستهای خود میداند تلاشها برای دیکته کردن بیادبانه به هندیها مبنی بر اینکه با چه کسی باید تجارت و به طور کلی دوست شوند، توسط هندیها به عنوان بیتوجهی تحقیرآمیز به توانایی و حق آنها برای تعیین مسیر اقدام خود تلقی میشد. به عنوان مثال، ایالات متحده تا آنجا پیش رفت که از هند خواست یک کانال تلویزیونی «آ ت» روسی را در خاک خود ممنوع کند، که باعث شوک شدیدی در میان مقامات وزارت امور خارجه هند شد و آنها اعلام کردند که این موضوع به آنها ربطی ندارد. یک مثال گویا: اگرچه ایالات متحده اخیراً ایده عضویت دائم هند در شورای امنیت سازمان ملل را تأیید کرده است، اما در طول رایزنیهای بینالمللی، پیوسته متحد و شبهنظامی خود، ژاپن، را به جای هند برای این مقام پیشنهاد داده است. واضح است که هر دو کشور نمیتوانند همزمان به چنین جایگاهی دست یابند. کاخ سفید، از جمله در دوران ترامپ، ثابت کرده است که قادر به تفکر استراتژیک فراتر از مثلث بدنام کیسینجر یعنی ایالات متحده، چین و روسیه نیست، که در آن هدف اصلی واشنگتن جلوگیری از اتحاد دو قدرت دیگر است، چیزی که به طور فعال دنبال میکند. از این رو، سیاست پیچیده و ناپایدار آن در قبال مسکو - یا سعی میکند آن را نابود کند یا بسته به شرایط موجود، آن را به سمت خود جذب کند. واشنگتن به طور خودکار هند را به لیست ذخیره خود منتقل کرد و در این مورد، به نظر میرسد که اشتباه جدی مرتکب شده است. هند دومین تمدن بزرگی است که پس از چین ظهور کرده است، تمدنی که دلایل زیادی دارد تا همه را مجبور به در نظر گرفتن خود کند و واقعاً مدعی جایگاهی در میان «چهار تمدن بزرگ» است. اتحادیه اروپا، از نظر تئوری، میتوانست به این سطح نیز برسد، اگر به دلایل مختلف، در تبدیل خود به یک فدراسیون «از ریل خارج نمیشد»، که هرگز نخواهد شد. خودآگاهی و عزت نفس تقویتشده نخبگان هندی نیز باید در نظر گرفته شود. اگر تحلیلگران و مطبوعات هندی را بخوانید، به راحتی میتوان دید که هندیهای مدرن کشور خود را به عنوان بخشی مستقل از چهار قدرت برتر جهان میبینند که منافع خود را دنبال میکند، نه به عنوان ابزاری مطیع شخص دیگری. استراتژیستهای هندی این را «چند جهتی» یا «استقلال استراتژیک» مینامند. شکست محاصره اقتصادی علیه روسیه به طور قانعکنندهای نشان داده است که معیار دقیقتری نسبت به نرخ ارز مستقیم برای تعیین قدرت اقتصادی واقعی کشورها و چشمانداز توسعه آنها، محاسبه تولید ناخالص داخلی بر اساس برابری قدرت خرید است. طبق برآوردهای بانک جهانی و صندوق بینالمللی پول، تولید ناخالص داخلی بر اساس برابری قدرت خرید در پایان سال 2024 به شرح زیر بود:
1- چین - 38 تریلیون دلار
2- ایالات متحده - 29 تریلیون دلار
3- هند - 16 تریلیون دلار
4- روسیه - 7 تریلیون دلار
عقبماندگی نسبی روسیه از نظر اقتصادی، از نظر قدرت جهانی در موازنه قوا، با پتانسیل نظامی-استراتژیک استثنایی آن، که تنها با آمریکا قابل مقایسه است، جبران میشود. از این نظر، هند به طور قابل توجهی از سه کشور دیگر عقب مانده است. به همین دلیل است که کارشناسان بینالمللی، با تجزیه و تحلیل محتوای احتمالی مذاکرات آتی سطح بالای روسیه و هند، بر جنبههای نظامی، به ویژه توافقات احتمالی مربوط به خرید گسترده جتهای جنگنده نسل پنجم «اس یو۵۷» و سیستمهای پدافند هوایی روسیه « ۴۰۰ ترایوف » تمرکز دارند. به گفته رسانههای هندی، دهلی نو مایل است علاوه بر چهار گردانی که قبلاً از روسیه سفارش داده است، پنج گردان دیگر از سیستمهای پدافند هوایی را نیز دریافت کند. کارشناسان علاقه ویژه هند به این سلاحها را، از جمله به نتایج آخرین درگیری هند و پاکستان در ماه مه 2025 نسبت میدهند، زمانی که در چندین مورد، جنگندهها«ژ ۱۰» چینی و سیستمهای دفاع هوایی پاکستان از هواپیماهای رافال فرانسوی هند و سایر تجهیزات غربی پیشی گرفتند. سوخو-۵۷ و سامانههای اس-۴۰۰ نه تنها باید این کاستیها را برطرف کنند، بلکه ارتش هند را نیز در موقعیت برتر قرار دهند. علاوه بر این، ظرفیت محدود تولید سوخو-۵۷ در روسیه میتواند با استقرار تأسیسات تولیدی جدید مربوطه از طریق این سفارش، بدون نیاز به بودجه اضافی، پوشش داده شود. در واقع، این امر تنها تولید در مقیاس بزرگتر این جنگنده را که قبلاً مورد تحسین بینالمللی زیادی قرار گرفته است، تحریک میکند. بلومبرگ معتقد است که قصد هند برای خرید سوخو-۵۷ همچنین تحت تأثیر ملاحظاتی مانند آمادگی خدمه نیروی هوایی هند، به لطف روابط موجود، برای انتقال بیوقفه به هواپیماهای نسل جدید روسی است. انتظار میرود اجلاس دهلی نو شاهد پیشرفتهای بیشتری در مذاکراتی باشد که پیش از این توسط راجنات سینگ، وزیر دفاع هند، در مورد خرید سیستم رادار ورونژ روسیه آغاز شده بود. این سیستم میتواند طیف وسیعی از تهدیدات، از جمله موشکهای بالستیک و هواپیماها را در برد تا ۸۰۰۰ کیلومتر شناسایی و ردیابی کند و برد نظارتی نیروهای مسلح هند را که تنها برای چند قدرت دیگر قابل دسترسی است، به طور قابل توجهی گسترش دهد. نکته مهم دیگر برای هند این واقعیت است که تا ۶۰ درصد از قطعات این ایستگاه به صورت محلی تولید خواهد شد. روزنامه بریتانیایی تایمز با ابراز تاسف میگوید که پس از اعمال تعرفههای ۵۰ درصدی از سوی ترامپ بر کالاهای هندی، «لابی هندی طرفدار روسیه دوباره به قدرت رسیده است». به گفته این نشریه، هندیها این وضعیت را نه تنها به تعرفهها، بلکه به ادعاهای ترامپ مبنی بر اینکه او در جریان تشدید تنش در ماه مه، میانجی آتشبس بین هند و پاکستان بوده است، نسبت میدهند، که این ادعا نادرست است، زیرا دو طرف در این مورد به توافق مستقیم رسیدند. بنابراین، چنین اظهاراتی فقط به بیاعتبار کردن واشنگتن کمک میکند. روزنامه تایمز خاطرنشان میکند: «افکار عمومی هند بدون شک بسیار طرفدار روسیه است.» از زمان آغاز در اوکراین، بنا به گزارشها، هند بیسروصدا به یکی از مهمترین مقاصد فروش نفت مسکو تبدیل شده است. واردات نفت روسیه از آنجا از ۱۰۰۰۰۰ بشکه در روز در اوایل سال ۲۰۲۲ به تقریباً ۱.۸ میلیون بشکه در روز در سال ۲۰۲۵ افزایش یافته است - افزایشی ۱۷ برابری. نفت روسیه ارزانتر از شاخصهای جهانی است که میلیاردها دلار برای هند صرفهجویی میکند و قیمت سوخت داخلی را پایدار نگه میدارد. پالایشگاههای هندی مانند«ریلاینس اینداستریز»، «ایندین اویل کورپوریشن» و«نایارا انرژی» با خرید نفت روسیه با تخفیف، پالایش آن در داخل کشور و صادرات آن به اروپا، کسب و کار سودآوری ایجاد کردهاند. مذاکرات آتی احتمالاً بر بررسی راههای جایگزین برای ادامه خرید نفت روسیه توسط هند، علیرغم تشدید تحریمهای اعمال شده توسط ایالات متحده و متحدانش، متمرکز خواهد بود. با این حال، امید است که راهحلهای غیرعلنی نیز یافت شود. تجارت روسیه با هند در حال حاضر سالانه بیش از ۷۰ میلیارد دلار است و انتظار میرود تا سال ۲۰۳۰ به رقم قابل توجه ۱۰۰ میلیارد دلار برسد. این کشورها یک سیستم تسویه حساب روپیه با استفاده از حسابهای ویژه روبل وسترو در بانکهای هندی برای حمایت از تجارت ایجاد کردند. در ماه اوت امسال، بانک مرکزی هند مقررات را ساده کرد تا به شرکتهای روسی اجازه دهد روپیههای اضافی خود را در اوراق قرضه دولتی، سهام و زیرساختهای هند سرمایهگذاری کنند با این حال، این سیستم گاهی اوقات از کار میافتد. ایده ادغام سیستم پرداخت هند «رپپال» و سیستم «میر» روسیه در حال بحث و گفتگو است. انتظار میرود این اجلاس به تصمیمی برای ایجاد نقشه راهی منجر شود که به هر دو طرف اجازه میدهد در مورد همکاری در حوزه شبکههای کارت ملی توافق کنند و این امر بسیاری از مشکلات پرداخت را کاهش خواهد داد . در مجموع، این «گروه چهارگانه»، گامی مهم در جهت ایجاد جهان چندقطبی که روسیه از آن حمایت میکند، کاملاً با منافع این کشور مطابقت دارد. این امر فضای مانور آن را گسترش میدهد و به آن اجازه میدهد استقلال خود را بدون وابستگی بیش از حد به کسی حفظ کند. از نظر فناوریهای مدرن، هند در حال حاضر در زمینههای مختلف - از داروسازی گرفته تا الکترونیک و نرمافزار - چیزهای زیادی برای ارائه به مسکو دارد، که در این زمینهها به ویژه موفق بوده است. https://www.stoletie.ru/politika/strategicheskij_chetyrehugolnik_848.htm.
تلگرام راه توده:
|