روز دوشنبه این هفته اعلام شد که آقای پرویز صداقت، سردبیر وبسایت نقد اقتصاد سیاسی، به همراه چند تن دیگر از جمله محمد مالجو احضار و برخی از آنها بازداشت شده اند. ما غیر از اطلاعات کلی درباره آقایان صداقت و مالجو از نظرات و مواضع یا تحقیقات و فعالیت های دیگر بازداشت شدگان اطلاع نداریم. مقامات قضایی و امنیتی هم تا به امروز توضیحی در این باره به افکار عمومی نداده اند.

برخی، بازداشت فعالان اخیر را با مواضع آنها درباره حمله اسرائیل به ایران یا دفاع از این حمله ربط داده اند؛ بویژه اینکه تلویزیون ایران – اسرائیل اینترنشنال بلافاصله پس از اعلام خبر بازداشت، برنامه هایی را در دفاع از بازداشت شدگان برگزار کرد. این گمانه زنی ها مربوط به برخی مواضع گذشته امثال آقای پرویز صداقت بود که به صراحت از نظرات ژیلبرت اشکار، چپ نمای فرانسوی، دفاع می کرد. ژیلبرت اشکار حامی حمله ناتو به لیبی، سوریه و روسیه تحت عنوان "دفاع از آزادی" و مقابله با استبداد بود. به این ترتیب اشکار مانند دیگر چپ نماها با کشیدن دیوار میان آزادی و استقلال، نابودی استقلال یک کشور را بنام آزادی و به نفع غرب و ناتو توجیه می کرد.

ما از مواضع همه بازداشت شدگان اطلاع نداریم اما از میان آنها مواضع آقای صداقت در جریان حمله اسرائیل به ایران بسیار روشن بود. ایشان این حمله را محکوم کرد و از اپوزیسیونی که حامی اسرائیل بود بشدت انتقاد کرد. به گفته وی: "در ایران و خاورمیانه نمی توان آزادی‌خواه بود و ضدامپریالیست اما مخالف اسرائیل نبود ... اگر این جنگ تنها یک دستاورد برای مبارزات مردم ایران داشته باشد آن است که تکلیف آنان را با اپوزیسیون راست افراطی روشن ساخت. تاریخ آنانی که با فروریختن بمب‌ بر سر مردم خویش هلهله کردند تبرئه نخواهد کرد. همچنین، نباید فراموش کرد رسانه های رنگارنگ و مفسران‌شان را که شادمانه خبر بمباران تهران را گزارش می کردند. اینان شرمساران تاریخ خواهند بود."

صداقت در این مقاله به درستی می نویسد: "هیچ مبارزه‌ی دموکراتیک و آزادی‌خواهانه‌ی پایداری در ایران نمی تواند ضدامپریالیستی نباشد. هیچ مبارزه ای برای عدالت و آزادی نمی تواند نظام سلطه‌ی ویرانگری که در تمامی یک سده‌ی اخیر سد راه پیشرفت های دموکراتیک و عدالت‌جویانه در نظام های پیرامونی جهان بوده را نادیده بینگارد و بر طبل دفاع از مثلا آزادی و حقوق بشر بکوبد. امپریالیسم و صهیونیسم حتی متحد تاکتیکی هیچ نیروی ترقی‌خواهی در خاورمیانه نمی توانند باشند و هر نیرویی که به چنین دامی بیفتد در نهایت یا بدل به کارگزار امپریالیست ها خواهد شد و یا گوشت قربانی دولت های امپریالیستی و خرده‌امپریالیستی و استبدادی می شود."

این همان نکته ای است که چهل سال است حزب توده ایران تکرار می کند و بابت آن از بی بی سی و رادیو فردا و طیف گوناگون راست و "چپ" اپوزیسیون ناسزا می شنود. جهان یک کل به هم پیوسته است و هر واحد ملی جایگاهی در این نظم کلی دارد. بنابراین استقلال یک کشور یعنی تغییر این جایگاه به کشوری مستقل در نظم جهانی شرط امکان آزادی در داخل است و این استقلال هم بدون مبارزه علیه امپریالیسم بدست نخواهد آمد. چنانکه امروز همگان می بینند که غرب چگونه با بیرحمی و کشتار و چنگ و دندان از جهان و نظم گذشته دفاع می کند. بنابراین بدون مبارزه برای استقلال سخن از آزادی یک دروغ یا دیکتاتوری پوشیده بیش نیست. از این نظر موضعگیری روشن اقتصادی آقای صداقت در این مورد یک گام بلند در راه درک و روشنگری بزرگ از طرف ایشان به پیش است، درکی که هنوز اکثریت اپوزیسیون مدعی چپ ایران حاضر به پذیرش آن نیست و زیر سلطه ایدئولوژیک ناتو و غرب باقی مانده است.

البته اینکه آقای صداقت به یک درک عمیق از واقعیت جهان در حال گذار کنونی رسیده یا نه؟ بر ما مشخص نیست و در مقاله ایشان هم اشارات مبهمی وجود دارد که می تواند در جهات مختلف تفسیر شود. مثلا از اصطلاحاتی مانند "دولت فرومانده" یا "فابریک اجتماعی" سخن می گوید که معنای دقیق آن بر ما معلوم نیست. یا مثلا وقتی می نویسد: "علاوه بر سرمایه های میلیتاریستی و استخراجی که منافع مستقیمی در جنگ های کنونی دارند. این جنگ (اسرائیل علیه ایران) در پیوند با رقابت طرح معروف "کمربند و جاده"‌ی چین با طرح کریدور اقتصادی "هند- خاورمیانه- اروپا" (که از هند تا اروپا از طریق امارات، عربستان سعودی، اردن، اسرائیل و یونان امتداد دارد) می تواند باشد که به روشنی بخشی از رقابت ژئوپلتیک کنونی امریکا و چین به شمار می رود."

امروز مبارزه ای در جهان برای گذار از جهان تک قطبی امپریالیستی به نظمی چند قطبی در جریان است، نظم تازه ای که می تواند شرایط فراگذشت از تمدن چند صد ساله سرمایه داری را فراهم کند. تقلیل این مبارزه عظیم به "رقابت ژئوپولیتیک" بین آمریکا و چین و طرح کمربند – جاده یا هند خاورمیانه بنظر ما هنوز نشانه ای از درک عمق تحولات و امکان هایی نیست که برای امید و تغییر در جهان بوجود امده، امیدی که خود می تواند پایه گسترش مبارزه مردم قرار گیرد و قرار گرفته است. شکل جدید مبارزه ای که بویژه در جنوب جهانی در حال گسترش است و میلیاردها تن را به عرصه مبارزه کشانده، به همان اندازه که برخاسته از نارضایتی های داخلی است، برامد این درک هم هست که وضع وخیم داخلی نتیجه جایگاه نابرابر و وابسته در نظم جهانی است. امید به امکان های ایجاد شده برای تغییر این نظم جهانی است که الهام بخش بزرگی از مردم در سراسر جهان شده اشت.

بنابراین گذار از جهان تک قطبی به چند قطبی موضوع "رقابت" آمریکا و چین نیست، بلکه موضوع یک مبارزه عظیم در سطح جهانی است که هر کشور، هر ملت و هر نیروی سیاسی (فارغ از مخالفت با حکومت های حاکم و یا سیاست های آنها) باید همه توان خود را در این جهت به کار گیرد و امید بخش بزرگی از بشریت بر آن بنا نهاده شده است، امیدی که بیهوده نیست و در نهایت بناگزیر پایان نظم مبتنی بر تقدم سودمحوری بر زندگی شرافتمندانه انسانی را رقم خواهد زد.

ما ضمن ابراز خرسندی از مواضع اخیر آقای پرویز صداقت و امثال ایشان امیدواریم ایشان و دیگر همکاران یا بازداشت شدگان اخیر هرچه زودتر آزاد شوند تا امکان گفتگو در شرایطی مساعد میان همه نیروهای طرفداری از استقلال، آزادی و عدالت اجتماعی فراهم شود. از جمله دلائل ما برای تاکید بر ضرورت باز شدن فضای سیاسی کشور برای حضور نیروهای راستین چپ در جامعه (از جمله حزب توده ایران) همین ضرورت است. ضرورت گفتگو و نه بازداشت و دستگیری.

----------------

درباره مواضع آقای صداقت درباره جنگ اخیر نگاه کنید به:

جنگ مستقیم اسرائیل با ایران: برخی تأملات اولیه / پرویز صداقت - نقد اقتصاد سیاسی

 درباره نظرات چپ نمای فرانسوی "ژیلبرت اشکار" هم نگاه کنید به مقاله "سوالاتی که مدعیان چپ باید بدان پاسخ دهند" در راه توده شماره ۸۶۷، بهمن ۱۴۰۱:

rahetudeh.com/rahetude/2022/janve23/867/soalat.html

درباره نقش نورالدین کیانوری در معماری عدالت محور در ایران هم نگاه کنید به سخنرانی پرویز صداقت منتشره در راه توده شماره ۶۴۷، خرداد 1397:

rahetudeh.com/rahetude/indexfolder/2018/jon/index647.html

تلگرام راه توده:

https://telegram.me/rahetudeh

        پیج فیسبوک راه توده